Home Publikacje Prawo spółek Zasady zwrotu dopłat należy określić w umowie
Zasady zwrotu dopłat należy określić w umowie

Bartłomiej Liber, Gazeta Prawna, 14.09.2010

 

 

Przepisu kodeksu spółek handlowych dotyczące zwrotu dopłat nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego. Kluczem do pełnego wykorzystania możliwości, jakie w tym zakresie przewiduje KSH jest staranne i przemyślane sporządzenie umowy spółki.

 

 

Dopłaty to obowiązkowe świadczenia wspólników na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o charakterze pieniężnym i fakultatywnie zwrotnym. Warunkiem możliwości ich dokonywania jest, zgodnie z przepisami, zastrzeżenie takiej możliwości w umowie spółki. Zgodnie z postanowieniem przepisu art. 177 § 1 ksh – postanowienie umowy spółki wprowadzające możliwość nakładania na wspólników obowiązku wnoszenia dopłat musi precyzować ich liczbowo oznaczoną wysokość w stosunku do posiadanych udziałów (np. pięciokrotność, dziesięciokrotność wartości posiadanych udziałów, itd.). Dopłaty powinny być nakładane wyłącznie na wszystkich wspólników oraz wyłącznie równomiernie w stosunku do posiadanych przez nich udziałów.

 

W myśl przepisu art. 178 § 1 zwrot dopłat może nastąpić tylko na podstawie uchwały wspólników. Oznacza to, że wspólnicy nie mają roszczenia o zwrot dopłat tak długo, jak długo uchwała wspólników nie rozstrzygnie o ich zwrocie. W tym sensie zwrot dopłat ma charaker fakultatywny.

 

Zgodnie z przepisem art. 179 ksh - dopłaty mogą być zwracane wspólnikom, jeżeli nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Zwrot dopłat może nastąpić po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia o zamierzonym zwrocie w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki i powinien być dokonany równomiernie wszystkim wspólnikom. Zwróconych dopłat nie uwzględnia się przy żądaniu nowych dopłat.

 

Warto zauważyć, że przedstawioną powyżej regulację dotyczącą zwrotu dopłat stosuje się tylko w sytuacji, gdy umowa spółki nie stanowi inaczej.

Mimo to, w praktyce założyciele spółek z o.o. rzadko korzystają z możliwości odmiennego, niż zaprezentowane ukształtowania zasad zwrotu dopłat.

Możliwe jest na przykład postanowienie, że dopłaty będą zwracane, mimo iż spółka odnotowała stratę. Straty mogą być pokryte np. z funduszu rezerwowego,
z agio przy podwyższeniu kapitału zakładowego, z przyszłych zysków, etc..
Możliwe jest również ustalenie innego niż miesięczny terminu zwrotu dopłat. Gdy umowa spółki tak postanowi, - nie będzie potrzebne ogłoszenie o zamierzonym zwrocie. Nie ma również przeszkody, żeby w umowie spółki postanowić, że zwrócone dopłaty są uwzględnianie przy żądaniu nowych dopłat. W takim wypadku, gdyby umowa spółki przewidywała ograniczenie dopłat do wysokości dziesięciokrotności wartości udziałów, to jeśli pierwsze zarządzone dopłaty wynosiłyby np. ośmiokrotność wartości, to po ich zwrocie wspólnikom kolejne dopłaty mogłyby zostać zarządzone jedynie w wysokości dwukrotności wartości udziałów.

 

Zdaniem niektórych komentatorów możliwe jest również uprzywilejowanie niektórych wspólników przy zwrocie dopłat poprzez odstąpienie od zasady równomierności ich zwrotu. W praktyce oznaczałoby to możliwość zwroctu dopłat jednym wspólnikom w całości, przy jednoczesnym odroczeniu zwrotu dopłat na rzecz pozostałych wspólników, albo też zwrócenie pozostałym wspólnikom części dopłat z zastrzeżeniem dalszego ich zwrotu w przyszłości. Spotykane jest nawet stanowisko, zgodnie z którym, dopłaty mogą być bezzwrotne, bywa ono jednak poddawane krytyce.

 

Bez względu na modyfikacje zasad zwrotu dopłat należy zawsze pamiętać o bezwzględnie obowiązującym ograniczeniu wynikającym z przepisu 189 § 2 ksh, który stanowi, że wspólnicy nie mogą otrzymywać z jakiegokolwiek tytułu wypłat
z majątku spółki potrzebnego do pełnego pokrycia kapitału zakładowego. Zasada ta dotyczy również zwrotu dopłat..

 

Bartłomiej Liber

młodszy prawnik z Kancelarii Agata Adamczyk & Współpracownicy w Krakowie

 

Copyright (C) Agata Adamczyk - Kraków 2010
Zdjęcia: Jacek Nosal